Program historii wychowania - przedmiotu wykładanego w zakładach kształcenia nauczycieli - jest nadzwyczaj rozległy, obejmuje bowiem swym zasięgiem czasy najdawniejsze po okres najnowszy. Fakt ten przysparza wielu trudności studentom, od których wymaga się opanowania obszernego materiału. 
Dostępna literatura dotycząca interesującego nas zagadnienia jest ograniczona, a przede wszystkim w znacznej części zdezaktualizowana, nakłady kompletnie wyczerpane, materiały źródłowe rozproszone i często trudne do zdobycia. Wydaje się także, iż obecnie niezbędne są opracowania alternatywne, krytycznie odnoszące się do spuścizny Ł. Kurdybachy, Z. Marciniaka, S. Wołoszyna. Niedostatki w tym zakresie wyznaczają niejako obowiązki uczelni w zapewnieniu odpowiednich podręczników (skryptów) i materiałów źródłowych (zanim pojawią się inne), niezbędnych do prowadzenia zajęć dydaktycznych. 
Przyczynkiem wychodzącym naprzeciw tym oczekiwaniom jest prezentowany Słownik. Stanowi on również próbę odpowiedzi na rosnące zainteresowanie historiografią wychowania, która odwołuje się do osiągnięć postaci wybitnych - wyznaczających modele edukacji w wielu krajach. 
Dobór biogramów zamieszczonych w Słowniku uwarunkowany był głównie potrzebami dydaktycznymi. Z konieczności znalazły się tu sylwetki wybrane pod tym właśnie kątem, a więc nie wszystkie, które na to zasługiwały. Podobnie miała się rzecz z dorobkiem postaci, którego prezentacja musiała zostać ograniczona do ważniejszych treści i osiągnięć o charakterze pedagogicznym, istotnych w toku kształcenia nauczycieli. Z tych też względów opracowanie to nie pretenduje do miana pełnej syntezy w tym zakresie, nie wyczerpuje także tematu. Dotyczy to zarówno treści zamieszczonych haseł, jak i wskazówek bibliograficznych, które mają być jedynie drogowskazem i zachętą do dalszych poszukiwań. W trosce o to starano się uwzględniać przede wszystkim te pozycje, które mogłyby wzbudzić zainteresowanie studentów, a równocześnie byłyby dostępne w bibliotekach i czytelniach. 
Zawartość pracy jest dziełem zbiorowym. Wiązało się to z koniecznością przełamania typowych w takich przypadkach trudności warsztatowych związanych z metodologią całego przedsięwzięcia. W praktyce sprowadzało się to do potrzeby ustalenia wzorca, który niejako wymuszałby zamierzoną konstrukcję biogramu, na który składa się: nazwisko i imię postaci, rok urodzenia i śmierci, wykształcenie i droga życiowa, syntetyczna ocena dorobku, ważniejsze prace (publikacje) oraz wskazówki źródłowe. 
Wyboru sylwetek dokonano drogą eliminacji, przy udziale całego zespołu redakcyjnego. Podstawę tych działań stanowiły wcześniej już omówione kryteria, uwarunkowane programem nauczania i potrzebami edukacyjnymi. W ten sposób w kręgu zainteresowań zespołu redakcyjnego oprócz pedagogów znalazły się również osoby z pogranicza tej dziedziny wiedzy, które nie mogły być pominięte przy omawianiu dziejów oświaty i wychowania. Potrzeby te spowodowały, że obok wybitnych osobistości nauki pojawiły się także postacie mniej znane. Zaliczyć do tego grona możemy niektórych przedstawicieli z innych krajów oraz działaczy i nauczycieli z byłych Prus Wschodnich. Mając na uwadze charakter uczelni oraz fakt, iż większość studentów wywodzi się z tego regionu, a także pisze prace dyplomowe z tymi terenami związane - warto było zamieścić sylwetki ludzi, którzy walczyli o język i szkołę polską na Warmii i Mazurach. 
Podręcznikowy charakter opracowania miał zatem przemożny wpływ na treść oraz formę całego tekstu. Jego rozmiary natomiast ograniczały możliwości wydawnictwa, co także musiało rzutować na objętość zamieszczonych biogramów. 
Informacje źródłowe czerpano ze wszystkich dostępnych materiałów i publikacji. Szczególnie przydatne okazały się opracowania monograficzne i pozycje encyklopedyczne. Dużą wartość poznawczą miały także informacje znajdujące się w czasopismach, omówieniach wstępnych do publikacji zwartych oraz przypisach odnoszących się do prac będących dorobkiem osób, które znalazły się w Słowniku. 
Ważniejsze informacje bibliograficzne dotyczące poszczególnych sylwetek zamieszczono pod każdym biogramem. Z myślą o czytelniku bardziej wymagającym niektóre ze źródeł, mające charakter ogólny, podano w osobnej bibliografii. 
Historia wychowania. Słownik biograficzny stanowi część pierwszą zadania, jakie postawił przed sobą zespół redakcyjny. W przygotowaniu znajduje się bowiem słownik rzeczowy, obejmujący szeroki zestaw terminów i pojęć pedagogicznych i dopiero obie części będą stanowiły pewną zamkniętą całość tematyczną. 
 
Spis treści:

Przedmowa do wydania drugiego 
Przedmowa do wydania pierwszego 
Wykaz skrótów 
Wybrane pozycje bibliograficzne 
Słownik