Komórka jest podstawową jednostką struktury i funkcji organizmu zarówno pro-, jak i eukariotycznego. Opracowania książkowe z zakresu biologii komórki są zazwyczaj poświęcone jedynie komórkom organizmów rozwijających się w warunkach zbliżonych do optymalnych. Takie warunki mają najczęściej także komórki roślin będących uprawami polowymi. Są one bowiem stosunkowo dobrze chronione przed wpływem wielu czynników stresowych. Niedobór substancji pokarmowych uzupełniany jest nawożeniem, niedobór wody niweluje irygacja, przed chorobami i szkodnikami chronią je czynniki biologiczne (lub częściej chemiczne), a niekorzystne oddziaływanie innych roślin wydatnie zmniejszają herbicydy.

Rośliny dziko rosnące zaś, aby przeżyć, muszą same przeciwstawiać się licznym niekorzystnym sytuacjom. Pojawiające się u nich w toku ewolucji zmiany umożliwiły uodpornienie się na działanie niekorzystnych czynników zarówno abiotycznych, jak i biotycznych. Tak więc mimo, a może wskutek, presji środowiska na świecie istnieje bardzo niewiele siedlisk pozbawionych roślinności. Rośliny charakteryzują się bowiem dużą plastycznością umożliwiającą im dostosowywanie się do różnorodnych warunków środowiskowych. Przystosowania mogą mieć charakter zmian morfologicznych i anatomicznych (np. częste w siedliskach pustynnych przekształcenia liści powodujące zmniejszenie niekontrolowanej utraty wody), fizjologicznych (umożliwiających np. zmniejszenie intensywności transpiracji w godzinach południowych) bądź biochemicznych.

Publikacja bogato ilustrowana (ryciny, wykresy, schematy, liczne tabele). Stanowi znakomity podręcznik dla studentów kierunków studiów: biologia, rolnictwo, ogrodnictwo, leśnictwo, ochrona środowiska, biotechnologia, a także dla doktorantów i młodych pracowników nauki. Zawiera bogaty zestaw interdyscyplinarnej wiedzy z zakresu botaniki, mikologii, bakteriologii i wirusologii, z drugiej zaś strony z zakresu cytologii, fizjologii, genetyki, biochemii, biologii molekularnej, immunologii, fitopatologii itd.

SPIS TREŚCI

Rozdział 1. Roślinne kultury in vitro (Barbara Stefaniak)

1.1. Wprowadzenie

1.2. Przegląd najważniejszych etapów w historii roślinnych kultur in vitro

1.3. Rozwój komórek roślinnych
    1.3.1. Podział
    1.3.2. Wzrost
    1.3.3. Różnicowanie
    1.3.4. Starzenie się
    1.3.5. Śmierć
    1.4. Regeneracja i rozmnażanie roślin w kulturach in vitro
    1.4.1. Totipotencja i kompetencja
    1.4.2. Morfogeneza bezpośrednia
    1.4.3. Morfogeneza przybyszowa
    1.4.3.1. Organogeneza przybyszowa
    1.4.3.2. Embriogeneza somatyczna
    1.4.4. Rozmnażanie wegetatywne

    1.5. Charakterystyka wybranych typów kultur
    1.5.1. Kultury kalusa
    1.5.1.1. Liczba i rodzaj komórek
    1.5.1.2. Morfologia kalusa
    1.5.1.3. Stabilność genetyczna
    1.5.1.4. Zdolności rozwojowe
    1.5.1.5. Habituacja
    1.5.1.6. Tumorowacenie
    1.5.2. Kultury zawiesin komórek
    1.5.2.1. Kultury zawiesin komórek w bioreaktorach
    1.5.3. Kultury protoplastów
    1.5.3.1. Fuzjonowanie protoplastów
    1.5.4. Kultury organów i ich fragmentów
    1.5.4.1. Kultury pąków i merystemów wierzchołkowych
    1.5.4.2. Kultury pąków bocznych
    1.5.4.3. Kultury korzeni
    1.5.4.4. Kultury zarodków
    1.5.4.5. Inne typy kultur

    1.6. Ogólne zasady i warunki prowadzenia kultur
    1.6.1. Kondycja rośliny macierzystej
    1.6.2. Wybór eksplantatu
    1.6.3. Dezynfekcja materiału roślinnego
    1.6.4. Skład chemiczny pożywki
    1.6.4.1. Makroskładniki
    1.6.4.2. Mikroskładniki
    1.6.4.3. Witaminy
    1.6.4.4. Dodatki pochodzenia naturalnego
    1.6.4.5. Źródło węgla
    1.6.4.6. Substancje zestalające
    1.6.4.7. Odczyn pożywki
    1.6.5. Regulatory wzrostu i rozwoju
    1.6.5.1. Hormony roślinne
    1.6.5.2. Retardanty
    1.6.6. Warunki fizyczne w kulturach in vitro
    1.6.6.1. Temperatura
    1.6.6.2. Światło
    1.6.6.3. Wilgotność względna
    1.6.6.4. Tlen i dwutlenek węgla
    1.6.7. Szklistość materiału roślinnego

    Rozdział 2. Zastosowania roślinnych kultur in vitro (Barbara Stefaniak).

    2.1. Mikrorozmnażanie

    2.2. Sztuczne nasiona
    2.2.1. Charakterystyka etapów wytwarzania sztucznych nasion
    2.2.2. Typy sztucznych nasion
    2.2.2.1. Odwodnione i otoczkowane
    2.2.2.2. Odwodnione i nieotoczkowane
    2.2.2.3. Uwodnione i otoczkowane
    2.2.2.4. Uwodnione i nieotoczkowane

    2.3. Ochrona różnorodności biologicznej
    2.3.1. Zasoby genowe roślin i erozja genetyczna
    2.3.2. Strategie ochrony różnorodności biologicznej
    2.3.3. Zachowanie zasobów genowych
    2.3.3.1. Przechowywanie w warunkach powolnego wzrostu
    2.3.3.2. Przechowywanie w warunkach kriogenicznych
    2.3.3.3. Przechowywanie sztucznych nasion
    2.3.4. Ochrona środowiska
    2.3.4.1. Biomonitoring
    2.3.4.2. Fitoremediacja
    2.3.4.3. Rekultywacja

    2.4. Biotransformacje i roślinne produkty naturalne
    2.5. Uzyskiwanie roślin o nowych cechach
    2.6. Selekcja w kulturach in vitro
    2.6.1. Zadania i znaczenie selekcji
    2.6.2. Rodzaje zmienności
    2.6.2.1. Indukowanie zmienności somaklonalnej
    2.6.3. Metody i zasady prowadzenia selekcji

    2.7. Haploidy i podwojone haploidy

    2.8. Rośliny mieszańcowe

    2.9. Rośliny transgeniczne
    2.9.1. Uzyskiwanie roślin transgenicznych
    2.9.1.1. Izolacja genu
    2.9.1.2. Przygotowanie konstrukcji genowej
    2.9.1.3. Wprowadzenie konstrukcji genowej do komórki roślinnej
    2.9.1.4. Regeneracja roślin transgenicznych
    2.9.1.5. Identyfikacja i ocena transgeniczności roślin
    2.9.2. Rośliny odporne na biotyczne czynniki stresowe
    2.9.3. Rośliny odporne na abiotyczne czynniki stresowe
    2.9.4. Rośliny wytwarzające przeciwciała i szczepionki
    2.9.5. Rośliny o innych zmodyfikowanych cechach użytkowych
    2.9.6. Za czy przeciw GMO?