Problematyka życia literackiego stawia przed badaczem wiele zagadnień, których obszar obejmuje coraz szersze pola tematyczne. W rozważaniach mających na celu porządkowanie wiedzy o rzeczywistości Polski powojennej należy uwzględnić tło historyczne, polityczne i społeczne omawianych zjawisk, tym bardziej że mowa o obszarze geograficznym nazywanym przed 1945 rokiem Prusami Wschodnimi, tuż po wojnie Okręgiem Mazurskim, od roku 1946 województwem olsztyńskim, a po nowym podziale administracyjnym w 1999 roku województwem warmińsko-mazurskim. Wskazuje to na specyfikę tego „odzyskanego" regionu, w rzeczywistości odziedziczonego po konferencji w Jałcie w 1945 roku.
Zanim na terenie dawnych Prus Wschodnich ukształtowała się państwowość polska, terytorium to stało się miejscem politycznych spekulacji, kartą przetargową na międzynarodowych konferencjach i atutem w rękach oswobodzicieli. Już w drugiej połowie stycznia 1945 roku za przesuwającymi się siłami radzieckimi, tj. 2. i 3. Frontem Białoruskim oraz pierwszą częścią Frontu Bałtyckiego, tworzyła się w Prusach Wschodnich rosyjska administracja wojskowa. Komendantury wojenne przeprowadziły szczegółową selekcję jeńców, z których większość wykorzystano do usuwania zniszczeń wojennych w głębi ZSRR. Ludność cywilną koncentrowano w miastach w obrębie ulicy lub dzielnicy, a na wsi głównie w dużych majątkach ziemskich, zatrudniając przy pracach porządkowych. Już po zakończeniu działań wojennych z byłych Prus Wschodnich deportowano spośród miejscowej ludności cywilnej w głąb ZSRR, według źródeł niemieckich, około 80 tysięcy osób, głównie starców, kobiet i dzieci.

Spis treści

Wykaz skrótów    
Wstęp    

I. Okoliczności powstania olsztyńskiego środowiska literackiego    
1.    Pierwsze formy organizacyjne życia literackiego w latach 1945-1955    
Kluby literackie    
Działalność Instytutu Mazurskiego    
Pierwsze agendy wydawnicze    
2.    Tematyka warmińsko-mazurska w twórczości pisarzy spoza regionu    
3.    Powstanie Klubu Literackiego i oddziału Związku Literatów Polskich    
4.    Literatura wspomnieniowa    
5.    Inspiracje tradycją ludową    
6.    Od lokalnego patriotyzmu do zachwytu nad krajobrazem    

II. Formy organizacyjne olsztyńskiego oddziału ZLP    
1.    Członkowie ZLP w latach 1955-1989        
2.    Środy i Czwartki Literackie    
3.    Wpływ czynników politycznych na działanie oddziału ZLP    
4.    Spory i animozje    
5.    Władysław Gębik jako prezes ZLP i założyciel Klubu Literatury Regionalnej
6.    Inni prezesi oddziału ZLP    
7.    Jubileusze i odznaczenia    

III. Udział olsztyńskich instytucji kulturalnych w organizowaniu życia literackiego    
1.    Oddział ZLP    
Rokkajkowski    
Zjazd Pisarzy Przyjaciół Warmii i Mazur    
VIII Zjazd Pisarzy Ziem Zachodnich i Północnych    
Sympozjum „Warmia i Mazury - temat dla dwóch literatur"    
Dni Literatury Warmii i Mazur - 10-lecie oddziału ZLP    
Ogólnopolskie fora literackie    
Dni Literatury Warmii i Mazur w 1988 roku    
Imprezy literackie w regionie    

2.    Czasopisma literackie    
„Warmia i Mazury"    
„Słowo na Warmii i Mazurach"    
3.    Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne „Pojezierze"    
4.    Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego ..
5.    Oddział Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza
6.    Rozgłośnia Polskiego Radia    
7.    Muzeum Warmii i Mazur    
8.    Biblioteki    
9.    Teatr im. Stefana Jaracza    
10.    Konkursy i nagrody literackie    

IV.    Różne przejawy życia młodoliterackiego    
1.    Grupy: „Skarpa", „Łyna" i „Malwa"    
2.    Klub Literacki przy ZMS    
3.    Korespondencyjny Klub Młodych Pisarzy    
4.    Koło Młodych przy ZLP    
5.    Literackie formy działania w latach osiemdziesiątych    

V.    Prezentacja środowiska literackiego    
Bohdan Dzitko (ur. 1941)    
Władysław Gębik (1900-1986)    
Juliusz Grodziński (1934-1988)    
Erwin Kruk (ur. 1941)    
Halina Kurowska (ur. 1932)    
Zbigniew Nienacki (1929-1994)    
Władysław Ogrodziński (ur. 1918)    
Maryna Okęcka-Bromkowa (1922-2004)    
Klemens Oleksik (1915-1992)    
Tadeusz Ostaszewski (ur. 1929)    
Tadeusz Ostojski (1925-2008)    
Henryk Panas (1912-1985)    
Witold Piechocki (1922-1987)    
Stefan Połom (ur. 1938)    
Józef Jacek Rojek (ur. 1939)    
Jan Sobczyk (ur. 1936)    
Jerzy Adam Sokołowski (ur. 1937)    
Tadeusz Stępowski (1908-1971)    
Henryk Syska (1920-2000)    
Leonard Turkowski (1914-1985)    

Zakończenie    
Aneks 1     Aneks 2    
Aneks 3    
Aneks 4    
Aneks 5    
Bibliografia    
Abstract    
Zusammenfassung    
Indeks