Spis Treści
Wykaz skrótów
Wstęp.
1.
Przejmowanie na rzecz podmiotów publicznoprawnych gruntów
wydzielanych pod drogi przed dniem 1 stycznia 1998 r.
1.1. Grunty
wydzielane pod drogi w okresie przed dniem 31 lipca 1948 r
1.2.
Grunty wydzielane pod drogi w okresie od dnia 31 lipca 1948 r. do
dnia 1 września 1972 r.
1.3. Grunty wydzielane pod drogi w
okresie od dnia 1 września 1972 r. do dnia 1 sierpnia 1985 r.
1.4.
Grunty wydzielane pod drogi w okresie od dnia 1 sierpnia 1985 r. do
dnia 31 grudnia 1997 r.
1.5. Wywłaszczanie nieruchomości
przeznaczonych pod budowę dróg przed dniem 1 stycznia 1998 r.
1.6.
Problem „starych dróg”.
2. Nabywanie przez podmioty
publicznoprawne gruntów wydzielanych pod drogi – stan prawny po
dniu 1 stycznia 1998 r.
2.1. Przesłanki nabycia działek
przeznaczonych pod drogi przez podmioty publicznoprawne .
2.2.
Ujawnianie w księgach wieczystych nabycia nieruchomości
wydzielanych pod drogi
2.3 Drogi wewnętrzne wydzielane w ramach
podziałów nieruchomości.
2.4. Wyrok Europejskiego Trybunału
Praw Człowieka w sprawie Bugajny i inni przeciwko Polsce.
2.5.
Odszkodowanie z tytułu nabycia gruntów wydzielonych pod
drogę.
2.5.1. Uzgodnienie odszkodowania w drodze
cywilnoprawnej.
2.5.2. Ustalenie odszkodowania w trybie
administracyjnym.
2.5.3. Określenie wartości działek
wydzielonych pod drogi publiczne .
2.5.4. Zrzeczenie się
odszkodowania za działki gruntu wydzielone pod drogi oraz cesja
wierzytelności z tytułu odszkodowania.
2.5.5. Kwestia
przedawnienia uprawnień o odszkodowanie.
2.5.6. Wyłączenie
organu orzekającego w sprawie odszkodowania.
2.6. Wydzielenie
działek pod drogi w przypadkach połączenia i ponownego podziału
nieruchomości.
2.7. Nabywanie gruntów wydzielanych pod drogi w
ramach scalania i podziału nieruchomości.
3. Nieruchomości
zajęte pod drogi publiczne.
3.1. Przesłanki nabycia
nieruchomości przez podmioty publicznoprawne.
3.2. Podział
geodezyjny w celu określenia zakresu nieruchomości zajętej pod
drogę.
3.3. Postępowanie administracyjne dotyczące nabycia
nieruchomości zajętych pod drogi .
3.4. Odszkodowanie z tytułu
nabycia nieruchomości zajętych pod drogi.
3.4.1. Zgodność norm
regulujących odszkodowanie za grunt zajęty pod drogę z Konstytucją
Rzeczypospolitej Polskiej.
3.4.2. Termin do złożenia wniosku o
odszkodowanie.
3.4.3. Podmioty uprawnione do złożenia wniosku o
ustalenie i wypłatę odszkodowania.
3.4.4. Ustalenie wysokości
odszkodowania.
3.4.5. Zajęcie gruntu pod drogę publiczną a
kwestia roszczeń o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie.
3.4.6.
Drogi krajowe i wojewódzkie w miastach na prawach powiatu .
4.
Nabywanie nieruchomości w trybie specustawy drogowej .
4.1.
Wprowadzenie.
4.2. Przepisy przejściowe .
4.3. Zakres
przedmiotowy specustawy .
4.4. Zakres podmiotowy specustawy.
4.5.
Dokumentacja geodezyjno-prawna.
4.6. Decyzja o zezwoleniu na
realizację inwestycji drogowej.
4.7. Nabycie z mocy prawa
nieruchomości przeznaczonych pod drogę .
4.8. Działki w liniach
rozgraniczających drogi nieobjęte wywłaszczeniem.
4.9.
Ograniczenie w korzystaniu z nieruchomości w celu przebudowy
infrastruktury.
4.10.Prawo do przejścia.
4.11. Ustanowienie
trwałego zarządu na rzecz zarządu drogi.
4.12. Ustalanie i
wypłata odszkodowania.
4.12.1. Zasady ustalania odszkodowania i
odesłanie do ustawy o gospodarce nieruchomościami.
4.12.2.
Właściwość organów do wydania decyzji o odszkodowaniu.
4.12.3.
Wszczęcie postępowania odszkodowawczego.
4.12.4. Strony
postępowania odszkodowawczego.
4.12.5. Zasada historycznego stanu
nieruchomości jako podstawy ustalenia odszkodowania.
4.12.6.
Wartość rynkowa nieruchomości jako podstawa określenia wysokości
odszkodowania.
4.12.7. Powiększenie odszkodowania.
4.12.8.
Odszkodowanie za ograniczone prawa rzeczowe .
4.12.9. Wypłata
odszkodowania.
5. Tryby nabywania nieruchomości przeznaczonych
pod drogi w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego oraz
decyzjach o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
5.1.
Podziały geodezyjne w związku z inwestycjami drogowymi.
5.1.1.
Zakres dokumentacji geodezyjno-prawnej w celu podziału nieruchomości
.
5.1.2. Podział nieruchomości o nieuregulowanym stanie
prawnym.
5.2. Nabycie nieruchomości w trybie cywilnoprawnym.
5.3.
Postępowanie wywłaszczeniowe.
5.3.1. Przedmiot
wywłaszczenia.
5.3.2. Podmioty uprawnione do nabycia
nieruchomości w drodze wywłaszczenia.
5.3.3. Wszczęcie
postępowania wywłaszczeniowego.
5.3.4. Decyzja o wywłaszczeniu
nieruchomości.
5.3.5. Zezwolenie na niezwłoczne zajęcie
nieruchomości.
5.3.6. Wykup pozostałej części
nieruchomości.
5.3.7. Wywłaszczenie nieruchomości o
nieuregulowanym stanie prawnym.
5.4. Odszkodowanie za
wywłaszczone nieruchomości.
5.4.1. Ustalenie odszkodowania.
5.4.2. Nieruchomość zamienna.
5.4.3. Zapłata odszkodowania
.
5.5. Pierwokup nieruchomości przeznaczonych pod drogi
publiczne.
6. Zwrot wywłaszczonych nieruchomości.
6.1. Osoby
uprawnione do żądania zwrotu nieruchomości .
6.2. Zakres
nieruchomości podlegających zwrotowi.
6.3. Przesłanki zwrotu
wywłaszczonych nieruchomości.
6.3.1. Zbędność nieruchomości
na cel wywłaszczenia.
6.3.2. Zwrot części nieruchomości.
6.3.3. Prawa osób trzecich.
6.4. Zwrot wypłaconego
odszkodowania.
6.5. Wygaśnięcie praw .
6.6. Zwrot
nieruchomości wywłaszczonych pod drogi publiczne.
6.7. Zwrot
gruntów wydzielonych pod drogi w ramach podziałów nieruchomości.
7. Zmiana wartości nieruchomości na skutek uchwalenia planu
miejscowego.
7.1. Opłata planistyczna z tytułu wzrostu wartości
nieruchomości .
7.2. Roszczenia z tytułu obniżenia wartości
nieruchomości oraz ograniczenia możliwości korzystania z
nieruchomości .
7.3. Określenie wzrostu oraz obniżenia wartości
nieruchomości w związku z uchwaleniem lub zmianą planu
miejscowego.
8. Opłaty adiacenckie .
8.1. Opłaty
adiacenckie związane z podziałem nieruchomości.
8.1.1. Termin
przedawnienia opłaty adiacenckiej związanej z podziałem
nieruchomości.
8.1.2. Wysokość opłaty adiacenckiej.
8.2.
Opłaty adiacenckie z tytułu udziału w kosztach budowy urządzeń
infrastruktury technicznej .
8.2.1. Podmioty zobowiązane do
ponoszenia opłat adiacenckich.
8.2.2. Termin przedawnienia opłaty
adiacenckiej z tytułu udziału w kosztach budowy urządzeń
infrastruktury technicznej .
8.2.3. Wysokość opłaty
adiacenckiej.
8.3. Opłaty adiacenckie w związku ze scaleniem i
podziałem nieruchomości.
9. Cywilnoprawne tryby regulowania
stanu prawnego nieruchomości pod drogami.
9.1. Nieruchomości
zajęte pod drogi publiczne a obrót cywilnoprawny.
9.2. Władanie
drogą publiczną a samoistne posiadanie.
9.3. Przemilczenie.
9.4.
Zasiedzenie.
9.5. Przepis art. 231 Kc.
9.6. Przekroczenie
granic gruntu sąsiedniego .
10. Dostęp do drogi publicznej.
10.1. Prawo do drogi koniecznej (art. 145 Kc) .
10.2.
Zapewnienie dostępu do drogi publicznej jako warunek dopuszczalności
podziału nieruchomości.
11.Niektóre czynności
geodezyjno-prawne wykonywane w praktyce w ramach regulacji stanu
prawnego dróg .
11.1. Dokumentacja geodezyjno-prawna dla potrzeb
ujawniania w księgach wieczystych dawnych decyzji wywłaszczeniowych.
11.2. Rozbieżności dotyczące oznaczenia nieruchomości między
danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków oraz w księgach
wieczystych .
11.3. Dokumentacja dotycząca wprowadzania zmian w
ewidencji gruntów i budynków .
11.4. Rozgraniczanie
nieruchomości.
11.4.1. Wszczęcie postępowania
rozgraniczeniowego.
11.4.2. Ustalanie przebiegu granic.
11.4.3.
Rozstrzygnięcia organu administracji w procedurze
rozgraniczeniowej.
11.5. Postępowanie sądowe w sprawie
rozgraniczenia.
11.6. Wznowienie znaków granicznych.
Literatura.
Akty normatywne.
Rozwój urbanistyczny
terenów jest ściśle związany z rozwojem sieci drogowej. Jednym z
podstawowych problemów w procesie inwestycji drogowych, powodującym
w praktyce liczne problemy prawne oraz geodezyjne, jest nabycie prawa
do terenu, na którym planowana jest budowa drogi. Ponadto wiele
istniejących dróg zostało wybudowanych na gruntach niestanowiących
własności podmiotów publicznoprawnych, co wymaga doprowadzenia do
zgodności stanu faktycznego nieruchomości ze stanem prawnym.
Zamiarem Autorów była próba przedstawienia w
sposób, w miarę możliwości, kompleksowy problematyki regulacji
stanu prawnego nieruchomości przeznaczonych pod drogi bądź
zajętych na te cele. Autorzy mają świadomość występowania
różnorodnych stanów prawnych i faktycznych nieruchomości
drogowych niepozwalających na ujęcie ich w schematyczne
rozwiązania. Tematyka publikacji obejmuje m.in. zagadnienia
dotyczące nabywania nieruchomości:
• wydzielanych pod drogi w ramach podziałów
geodezyjnych nieruchomości,
• przeznaczonych pod budowę nowych dróg,
• zajętych pod drogi publiczne,
jak również cywilnoprawnych trybów regulowania
stanu prawnego dróg, zwrotów wywłaszczonych nieruchomości, opłat
adiacenckich oraz opłat planistycznych.
Istotnym zagadnieniem przedstawionym w książce jest
uproszczony tryb nabywania nieruchomości pod budowę dróg
publicznych w oparciu o tzw. „specustawę drogową”. Omówiono
także niektóre czynności geodezyjno-prawne wykonywane w ramach
regulacji stanu prawnego dróg. Dostrzegając złożoność
problematyki, a także niejednoznaczne brzmienie przepisów prawnych
powodujące w praktyce problemy interpretacyjne, w publikacji
wskazano orzecznictwo sądów administracyjnych oraz powszechnych
dotyczące omawianych zagadnień.
Książka jest przeznaczona dla osób zajmujących
się zawodowo regulacją stanu prawnego nieruchomości na potrzeby
inwestycji drogowych, geodetów, rzeczoznawców majątkowych,
inwestorów dróg publicznych, pracowników organów administracji
publicznej, a także studentów.
